Bevrijdingsfeest

Toen waren we vrij
we kenden wederopbouw
en het werd ons verboden
anderen als slaaf te houden
we begonnen te stinken de
muffe lucht van spruitjes we
haalden mensen uit verre
landen die lieten we voor
ons werken we dachten
dat ze daarna wel weer
op zouden rotten we stonken
naar volgevreten we bouwden
ons een geweten als een grote
hooischuur we metselden ons
hart in kapitaal we vinden dat
je best op een democratische
manier de democratie af kunt
schaffen we bestaan enkel in het
schermpje van onze telefoon

we stinken uren in de wind
als je vlucht voor onze bommen
zullen we je niet binnenlaten
gelukszoeker zo harteloos stinken
we naar haathollandertjes het is
een put met beren een oerhollandse
geur de stinkende slaven van angst
we intimideren een ander
maar zijn zelf het bangst

en o ja toen waren we vrij
we werden bevrijd ik hoor
u op de achtergrond scanderen
vol is vol eigen volk eerst of
daar moet een piemel in
geweld en domheid gaan keer
op keer hand in hand we leren
onze kinderen weer marcheren

angst is zekerheid
geweld is argument
kracht is zwakte
vrijheid is gevangenschap
vrede is oorlog

er is helemaal niks te vieren.

Vandaag viert Tilburg de bevrijding op 27 oktober 1944

Onzekerheid

Interpolistoren

Toen we merkten dat bezit bezwaarde
bouwden we torens van onzekerheid
niets is immers zeker op deze aarde
maar ons bezit wilden we mooi niet kwijt

het was iets nieuws we noemden het schade
en schade is jammer en jammer is pech
de schade werd gemeld en bepaald door de waarde
maar een deel van die waarde lekte dagelijks weg

onbegrijpelijke berekeningen tenminste voor de melder
niet die toren maar de lucht is hier glas- en glashelder.

Het gaat weer spoken in Kunstmaan

Woordspoken#4
Op zaterdagavond 17 oktober 2015 gaat het weer spoken in Kunstmaan, want dan keert ‘Woordspoken‘ terug met de vierde editie.

Woordspoken is een open podium waar woord en muziek hand in hand gaan.  Een bizar feuilleton dat eens per twee maanden Kunstmaan op zijn kop zet. Verwacht het geluid van uitheemse instrumenten dat op de achtergrond versmelt met prachtige, geïmproviseerde woorden, terwijl een markant figuur een opgezet schaap beklimt en met een kreeftenmand een donatie vraagt voor misplaatste vogels in de maatschappij.

De muzikanten improviseren onder leiding van Jeroen Geurts. Daarbij leggen ze de muzikale basis waarop dichters hun poëzie brengen. Woordspoken wordt gepresenteerd door stadsdichter van Tilburg Martin Beversluis en Rick Baggermans. Zij nodigen alle (Tilburgse) dichters uit werk mee te nemen en voor te dragen tijdens Woordspoken.

Woordspoken begint vanaf 20.30 en de toegang bedraagt slechts 3 euro. Kunstmaan is te vinden op de Stedekestraat 72 in Tilburg.

Halveneuro

De straten zijn weer een
beetje leger er lopen minder
bebaarde types in gehavende
kleding rond dat leek God wel
zo veilig hij heet hen welkom
noemt hen vluchteling zolang
hij hun namen nog niet kent
het smoldert niet meer
Jan danst op de muziek die
Albert speelt en God schenkt
wijn in een glas voor hen drie
ze lachen ze proosten op de
sukkels beneden en de heilige
maagd zit al bij Jan op de knie

temperament van weleer
dat nu de hemel verwarmt
en Tilburg is er ongeveer
een halve euro op verarmd.

Bij het overlijden van Jan Schellekens en Albert Siebelink.

Danser

Dag danser
woorden zijn een wonderlijk middel
ze kunnen beschermen en troosten
maar als ze dat niet doen zijn het
al te vaak draadjes die gespannen
worden om te laten struikelen

dans danser
zo ziet de wereld er morgen uit en
zelfs als de zon dan schijnt zal het
net iets kouder zijn de werkelijkheid
is een berichtje in de krant dat je leest
en je roept kut terwijl in de verte om
een hoekje een beroepsbestuurder nog
maar eens een bijbaantje neemt

dag danser
ik weet ook wel dat als je in goed
overleg uit elkaar gaat je eigenlijk zegt
er was stront aan de knikker ik hoef
de reden niet per se te weten maar
ik had je iets beters gegund

dans danser
in de wetenschap dat je de vrucht
van je werk niet meer plukken zult
ze hebben dat draadje speciaal voor
jou gespannen jij weet niets je danst
een zwaan en struikelt

dag danser
dans danser
laat ze smolderen in hun woorden
tot ze goed gaar zijn dans voor het
laatst een stervende zwaan pak al
die losse draadjes leg ze in een
platte knoop maak een laatste
buiging en loop nee dans
weg van hen van ons
het doek valt wat overblijft
is staand applaus

dag danser
dans danser
dans.

Bij het afscheid van Jan Zobel als directeur van De NWE Vorst, 25-09-2015.

Video: Saskia Schuuring

Glimlach van God

Omdat het niet meer
dan normaal is
raap je de vluchteling
op van straat
je neemt hem mee
verzorgt zijn wonden betaalt
een vorstelijke maaltijd
en geeft hem jouw bed
om in te slapen

dat doe je uit
je hart voor hem
zolang hij hier is cijfer
jij jezelf weg en omdat
je niets terug wilt voor al
die liefde zijn jullie inmiddels
vrienden geworden dus je helpt
hem aan een eigen huis hoopt
dat hij daar gelukkig wordt

het maakt de wereld telkens een
klein stukje mooier dan zij was en
je wint er niets mee echt helemaal
niets behalve dan misschien wat
gemoedsrust en een glimlach van god.

Hotel ‘De Brakke Hond’

In juli 2006 organiseerde Roxxity een festival op de Heuvel voor Tilburgse bandjes en singer/songwriters. Ook mijn vroegere band Listening Principles was daarbij. En we werden voor de eerste en enige maal gefilmd door Omroep Tilburg. Voor de volledigheid hieronder de tekst van het gedicht:

U bent welkom
in Hotel ‘De Brakke Hond’
de verbazing kan beginnen
want het vuil groeit uit de grond
kom binnen kom binnen
in Hotel ‘De Brakke Hond’
de tafel heeft net één poot minder
en de stoel ligt op zijn kont.

rollen omgedraaid
in Hotel ‘De Brakke Hond’
het toegeknikte everzwijn
ontmoet een ongezien verbond
onzinnige streken
in Hotel ‘De Brakke Hond’
waar de hotelier zich al te goed
met buurman’s gek verstond

een overtreding van braafheid
in Hotel ‘De Brakke Hond’
de klok tikt niet de juiste tijd
en de sfeer in ongezond
schietpartij na schietpartij
in Hotel ‘De Brakke Hond’
de daders voelen niets daarbij
maar een paar gasten ruiken lont

geen roomservice
in Hotel ‘De Brakke Hond’
de serveerster net ontslagen
en de kok is zwaargewond.
uw verblijf is blijvend
in Hotel ‘De Brakke Hond’
omdat niemand die hier binnenkwam
ook ooit weer een uitgang vond.

 

Het gedicht Hotel ‘De Brakke Hond’ was daarvoor al gepubliceerd in de bundel ‘Rijpen onder invloed’. Die bundel presenteerde ik samen met John Dohmen december 2005 in Ruimte-X, dat nu inmiddels deel van Cinecitta is geworden. Ook daar was Listening Principles bij. En daar zijn geluidsopnames van:

      Hotel De Brakke Hond (live) - Listening Principles

 

Eindeloze opeenvolging van levens

      Eindeloze opeenvolging van levens - Meandertaler

Ik kan me mateloos interesseren
voor de theorieën van Einstein
hoe licht tegelijk golf en deeltje is
en dat dat eigenlijk helemaal niet kan
hoe elke keuze die je maakt
het universum bepaalt
waarin je leeft

ik heb steeds minder troost te bieden
maar ik kan een revolutie prediken aan
de gevangenen van een systeem dat
tot rampen leidt we slopen liever landen
dan banken we vermenigvuldigen ons
tot moeder aarde ons niet meer kan
voeden we werken ons te pletter om
in elke vorm van armoede te vervallen
en maar klagen

ik kan me mateloos interesseren
in een plaats waar geld geen gevolgen
meer heeft een parallel universum dat
er is maar waarin we weigeren te leven
neem je de rode of de blauwe pil
stap je uit die matrix of hang je
aan een infuus dat je uitzuigt

wij kunnen tenminste een stad
veranderen en daarom predik
ik eens temeer een revolutie
omdat het van de liefde zal moeten
zijn gevoel boven geld mens boven
macht een stad bestaat niet uit
gebouwen niet uit gebakken lucht

mijn stad bestaat uit mensen die
elkaar de hand reiken wars van
geloof of politiek mijn stad is het
besef dat we haar samen maken
een eindeloze opeenvolging van
levens vanuit het verleden tot in
het hiernumaals en daarin
een opdracht tot voortbestaan.

Taalakkoord

Als ik op de fiets spring
kan ik het niet helpen
dat ik vandaag moet denken
‘hoe zou Joost dit gedaan hebben’
ik rijd weg uit Groenewoud wijk
van laaggeletterdheid richting
de Kruidenbuurt ook een
kwetsbare wijk

niemand zegt van zichzelf
dat hij of zij niet kan lezen
of schrijven maar vandaag
hoor ik verhalen van verwaarlozing
je zit op school maar leert
niet lezen of schrijven de kans
op laaggeletterdheid is groot
in Tilburg dat je trouwt en aan
je partner op moet biechten
dat je moeite hebt met taal
en rekenen je bent leesmoeder
op de school van je zoon en
je begrijpt de boeken niet

wat zou Joost nu hebben geschreven

het Wandelbos heeft een grote
ongeletterdheid dat is logisch
want bomen lezen niet met
lezen en schrijven vorm je op
eigen kracht een taalnetwerk
en zo wordt je wereld groter
zou Joost de lof hebben gezongen
over de typische tekortkomingen
van taal zou hij de leesrevolutie
hebben uitgeroepen in Broekhoven
en zo ja zou er iemand hebben
geluisterd

leesbevordering is een fijn woord
voor galgje maar dat speelt een
laaggeletterde niet want dan
moet je spellen andere mensen
kunnen niet rekenen zonder zich
continu te vertellen
taalmeters taalpunten mediawijsheid
functioneel analfabeet is een mooi
scheldwoord Joost zou zeggen dat
mensen hun feedback moeten
houden zou gruwen van termen
als vertrouwensrelatie met uw
klant hij zou aandringen op
oplossingen

slimme samenwerkingsverbanden
om laaggeletterden te bereiken
maar hoe bereik je iemand die zelf
vindt dat hij geen probleem heeft
wat doe je als de omgeving een
mens naar beneden trekt
hoe herkennen we
en als we herkennen wat doen we dan
Joost mag het weten

maar Joost weet het
vandaag ook niet

camouflagelessen u wilt kleding
leren maken wij geven u er een
extragratis taalcursus bij speel
tijd voor taalkwartet mag ik van
u de freudiaanse verspreking en
de onomatopee

ja?

KWARTET

maar wat zou Joost hebben geschreven

herkennen en doorverwijzen anoniem scholen
samen op zoek naar verborgen symbolen
het spreken van een taal geeft de spreker
zijn vrijheid een vanzelfsprekendheid die
niet vanzelf spreekt het stelt mensen in staat
te helpen in een taalnetwerk
doe je het samen dan sta je ook sterk
de stad en de mensen zijn sterk verweven
in de verhalen van de mensen
wordt de stad ook geschreven
laaggeletterdheid aanpakken
dat is het streven

ik rijd door de stad
stap af bij ’t Sant
de bibliotheek van de toekomst
is een achtzijdige ruimte
hier leren wij leven.

Geschreven bij de Werkconferentie Tijd voor Taal in Tilburg, die ging over laaggeletterdheid. De conferentie werd gehouden in Wijkcentrum ’t Sant op 9 september 2015. In memoriam Joost Zwagerman.